Koffer executieve functies (lagere school)

Executieve functies zijn verbonden met schoolprestaties, zoals lees- en rekenvaardigheden, probleemoplossend vermogen en de sociaal-emotionele ontwikkeling. Deze spellenkoffer werd ontwikkeld om executieve functies bij leerlingen te versterken.

Uitleg executieve functies

Wanneer er sprake is van tekorten in EF, heeft dit invloed op vele aspecten van gedrag. Kinderen met executieve functieproblemen gaan vaak onderpresteren. 

Wanneer er sprake is van inhibitieproblemen, kan dit zich uiten in onder andere ongeremdheid en impulsiviteit, wat weer kan leiden tot onaangepast gedrag en/ of aandachtstekort-/hyperactiviteitstoornissen – ADHD. Wanneer de mentale flexibiliteit onvoldoende ontwikkeld is, uit zich dit mogelijk in rigide, stereotiepe gedragingen en moeilijkheden in de regulatie en aanpassing van motorische handelingen. Deze kenmerken zijn onder andere terug te zien bij personen met een autismespectrumstoornis.  Kinderen met problemen bij het executief functioneren krijgen vaak onterecht labels opgeplakt. 

Wanneer we ons richten op het executief functioneren van kinderen, krijgen we meteen concrete interventiemogelijkheden. We zien op welke functie een kind uitvalt en kunnen deze gericht gaan trainen en versterken.  

Het Onderzoek

De focus in dit project ligt op het trainen van executieve functies door middel van spel
Uit het geheel van mogelijke executieve functies, weerhielden we 3 kern-executieve functies: werkgeheugen, flexibiliteit en inhibitie.

Ter versterking van deze executieve functies werden een aantal spellen geselecteerd door het Team uit het Spellenarchief. De selectie gebeurde door het invullen van een didactogram per spel en een korte testronde waarbij de spellen door verschillende kinderen werden gespeeld.
 
In het praktijkluik werden spellen uitvoerig getest door een uiteenlopend doelpubliek van leerkrachten, ondersteuners en zorgleerkrachten, 3de-jaarsstudenten uit de lerarenopleiding lager onderwijs en kinderen uit de basisschool. 
De spelers en spelbegeleiders vulden een beoordelingsformulier in per spel.
 
Spellen die het meest inzetten op de kern-executieve functies en het meest positief bevonden werden in de beoordelingsformulieren, werden weerhouden. Hiervan werd een spellenkoffer samengesteld met 15 spellen.

Er werd naast het ontwikkelen van een spellenkoffer ook een meetinstrument opgemaakt. Met dit meetinstrument is het mogelijk om na te gaan in welke mate een spel oefent op een bepaalde executieve functie. Dit meetinstrument kan ingekeken worden. Ook voor meer informatie over het onderzoek kunt u terecht bij de medewerkers van het Spellenlab.
 

Inhoud van de koffer

Na het onderzoek werd de koffer samengesteld.
Er werden 15 spellen uitgekozen.
Voor elke executieve functie werden 5 spellen uitgekozen. 

Werkgeheugen
Burcht Sluimerschat
Glibber Gebibber
Geit met eens trikje
Op geheime missie
Le bois de Couadsous
 
Flexibiliteit
Lekker of gemekker
Ik wil koekjes
Vlotte Geesten XL
Betrapt en gesnapt
Rythm’ & Boulet
 
Inhibitie
Dinosaurs
Kiki Koekoek
Valse motten
Mahé
Kabaleo

In de koffer is ook een bundel terug te vinden met een spelfiche per spel en de beoordeling van de mate waarin de executieve functies ingeoefend worden. Daarnaast bevat de koffer ook een uitgebreide bundel met uitleg over het onderzoek en over executieve functies.

Prijs en uitlenen

De ontleenperiode is 1 maand.
​Uitleenprijs: 50 euro. Waarborg: 50 euro.

Doelgroep: leerlingen lagere school

 

Uilenen kan via mail: spellenlab@vives.be met vermelding van 

  • naam koffer
  • uitleenperiode
  • facturatiegegevens
dec
03
2021

Spellen in de ouderenzorg - algemeen

09.30 - 12.30 u.
Binnen de ouderenzorg kunnen spellen gebruikt worden als een aangename invulling van vrije momenten, activiteiten, tijdens therapeutische momenten. Maar spellen kunnen ook tal van vaardigheden op peil houden zoals sociale, emotionele, cognitieve en motorische vaardigheden... Goed gekozen spellen zijn m.a.w. ideale hulpmiddelen om de levenskwaliteit van onze ouderen zo optimaal mogelijk te houden.
Zorgsector
feb
01
2022

Sociale vaardigheden bij lagere schoolkinderen

09.30 - 12.30 u.
Overleggen, eerlijk spelen, samenwerken, luisteren naar elkaar, opkomen voor jezelf, omgaan met winnen/verliezen... zijn allemaal vaardigheden die wij van kinderen / jongeren verwachten... Maar wat als je merkt dat deze nog niet zo goed ontwikkeld zijn? Deze vaardigheden kun je oa. inoefenen met spel.
Onderwijs
Zorgsector
apr
28
2022

STEM oefenen met spel: kleuters en onderbouw lager

09.30 - 12.30 u.
In het STEM-onderwijs draait alles rond het onderzoekend leren, het experimenteren. Maar dit onderzoekend leren staat heel nauw in verband met het probleemoplossend en creatief leren. Waar ligt de grens? Via bordspellen leren kinderen redeneren en oplossingen bedenken om de probleemopstellingen op te lossen. Ze leren verschillende denkoperaties toepassen.Aan de hand van enkele spellen leren we kinderen hoe ze verschillende denkoperaties kunnen toepassen en worden ze zo gestimuleerd om denkproblemen op te lossen. Het is dan ook heel belangrijk dat kinderen op een leuke en speelse manier omgaan met probleemopstellingen en door ‘try and error” hun denkvermogen verder kunnen ontwikkelen. Zo kunnen ze later makkelijker zelfregulerend redeneren en dit toepassen in de dagdagelijkse realiteit.We schenken ook aandacht aan verschillende soorten denkspellen: solitaire, strategische en coöperatieve denkspellen. Je krijgt als leerkracht een breed gamma aan denkspellen voorgeschoteld zodat er binnen het vakgebied STEM creatief kan omgesprongen worden met ruimtelijke en andere problemen.
Onderwijs
feb
24
2022

Spellen in de OKAN-klas

09.30 - 12.30 u.
Spellen kunnen een grote meerwaarde hebben om (de Nederlandse) taal (in al zijn facetten) te stimuleren in het werken met anderstalige nieuwkomers. Hierbij denken we niet alleen aan typische taalspellen, maar ook aan spellen waarbij de communicatie gestimuleerd wordt zoals bijvoorbeeld het geval is bij coöperatieve spellen.Naast taalspellen, bekijken we ook andere spellen, met een eenvoudige uitleg, die kunnen ingezet worden. Bij alle spellen zoomen we in op de mogelijkheden om ze aan te passen aan de doelgroep. Ook de spelregels en de manieren om spellen uit te leggen worden bekeken. Tijdens deze workshop worden een aantal heel bruikbare spellen voorgesteld en uitgeprobeerd. 
Onderwijs
Zorgsector
okt
08
2021

Executieve functies trainen met spellen. Focus op kleuters en lagere schoolkinderen

09.30 - 12.30 u.
Executieve functies zijn verbonden met schoolprestaties, zoals lees- en rekenvaardigheden, probleemoplossend vermogen en de sociaal-emotionele ontwikkeling. Deze spellenkoffer werd ontwikkeld om executieve functies bij leerlingen te versterken.Wanneer er sprake is van tekorten in EF, heeft dit invloed op vele aspecten van gedrag. Kinderen met executieve functieproblemen gaan vaak onderpresteren. Wanneer er sprake is van inhibitieproblemen, kan dit zich uiten in onder andere ongeremdheid en impulsiviteit, wat weer kan leiden tot onaangepast gedrag en/ of aandachtstekort-/hyperactiviteitstoornissen – ADHD. Wanneer de mentale flexibiliteit onvoldoende ontwikkeld is, uit zich dit mogelijk in rigide, stereotiepe gedragingen en moeilijkheden in de regulatie en aanpassing van motorische handelingen. Deze kenmerken zijn onder andere terug te zien bij personen met een autismespectrumstoornis.  Kinderen met problemen bij het executief functioneren krijgen vaak onterecht labels opgeplakt. Wanneer we ons richten op het executief functioneren van kinderen, krijgen we meteen concrete interventiemogelijkheden. We zien op welke functie een kind uitvalt en kunnen deze gericht gaan trainen en versterken.  In deze vorming bekijken we kort de therorie rond executieve functies. We gaan aan de slag met spellen.Heel wat spellen worden uitgeprobeerd.
Onderwijs
Zorgsector
Koffer executieve functies